TCK 158/1-f Nedir? Bilişim Sistemleri ve Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık

Günümüzde internet bankacılığı, mobil bankacılık, sosyal medya, elektronik ticaret platformları ve çeşitli dijital ödeme yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte dolandırıcılık suçlarının işleniş biçimleri de önemli ölçüde değişmiştir.

Özellikle banka hesaplarının, IBAN bilgilerinin, internet sitelerinin, sosyal medya hesaplarının veya çeşitli bilişim sistemlerinin dolandırıcılık amacıyla kullanıldığı olaylarda TCK 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu gündeme gelebilmektedir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık, basit dolandırıcılık suçuna göre daha ağır yaptırım öngörülen bir suç tipidir. TCK 158/1-f bendinde ise dolandırıcılığın “bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle” işlenmesi özel olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle internet üzerinden gerçekleştirilen para transferleri, sahte satış ilanları, banka hesaplarının kullanılması, sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hileli işlemler ve benzeri olaylarda olayın tüm yönleriyle değerlendirilmesi büyük önem taşır.

TCK 158/1-f Nedir?

TCK 158/1-f, dolandırıcılık suçunun;

“Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle”

işlenmesini nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirmektedir.

Burada önemli olan yalnızca bir banka hesabının veya internet bağlantısının olayda bulunması değildir. Somut olayda bilişim sisteminin ya da banka veya kredi kurumunun dolandırıcılık fiilinin gerçekleştirilmesinde araç olarak kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle her internet üzerinden gerçekleştirilen veya banka hesabı kullanılan olayın otomatik olarak TCK 158/1-f kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir. Olayın oluş şekli, kullanılan yöntem, mağdurun nasıl yanıltıldığı, hilenin niteliği ve para hareketleri birlikte incelenmelidir.

TCK 158/1-f Hangi Durumlarda Gündeme Gelebilir?

TCK 158/1-f kapsamında değerlendirilebilecek olaylar uygulamada farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Örneğin;

İnternet üzerinden sahte ürün veya hizmet satışı yapılması,
Gerçekte bulunmayan bir ürünün satışa çıkarılması,
Sosyal medya üzerinden mağdurun yanıltılması,
Sahte internet sitesi kullanılması,
Mobil veya internet bankacılığı sistemlerinin dolandırıcılık amacıyla kullanılması,
Mağdurun banka hesabından para göndermesinin hileli yöntemlerle sağlanması,
Başkasına ait banka hesabının dolandırıcılık faaliyetinde kullanılması,
Elektronik ödeme sistemleri üzerinden hileli para transferleri gerçekleştirilmesi,
Sahte yatırım veya yatırım danışmanlığı vaadiyle para alınması,
İnternet üzerinden sahte iş, araç, konut veya ürün ilanları verilmesi,

gibi olaylarda TCK 158/1-f yönünden hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.

Ancak olayın bu örneklerden birine benzemesi tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Dolandırıcılık suçunun kanuni unsurlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca ortaya konulmalıdır.

TCK 158/1-f Suçunun Unsurları Nelerdir?

TCK 158/1-f kapsamında bir mahkûmiyet değerlendirmesi yapılırken öncelikle dolandırıcılık suçunun temel unsurlarının bulunması gerekir.

1. Hileli davranış bulunmalıdır

Dolandırıcılık suçunun temelinde mağdurun aldatılmasına yönelik hileli davranış bulunur.

Hilenin mağdurun iradesini etkileyebilecek nitelikte olması ve olayın koşullarına göre belirli bir yoğunluğa ulaşması gerekir.

Örneğin yalnızca borcun ödenmemesi veya sözleşmeden kaynaklanan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi her durumda dolandırıcılık suçunu oluşturmaz.

Ceza soruşturmasında bu nedenle hukuki uyuşmazlık ile dolandırıcılık suçu arasındaki ayrımın doğru yapılması önemlidir.

2. Mağdur aldatılmalıdır

Hileli davranışın mağdur üzerinde etkili olması gerekir.

Başka bir ifadeyle failin gerçekleştirdiği hileli davranış ile mağdurun belirli bir işlem yapması arasında bağlantı bulunmalıdır.

3. Hile sonucunda menfaat sağlanmalıdır

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi bakımından fail veya başkası lehine haksız bir yarar sağlanması gerekir.

Bu yararın para olması şart değildir. Somut olayın niteliğine göre ekonomik değer taşıyan farklı bir menfaat de söz konusu olabilir.

4. Bilişim sistemi veya banka/kredi kurumu araç olarak kullanılmalıdır

TCK 158/1-f bakımından ayrıca bilişim sisteminin veya banka ya da kredi kurumunun suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması gerekir.

Dolayısıyla yalnızca para transferinin banka üzerinden yapılmış olması ile TCK 158/1-f'nin otomatik olarak oluştuğu söylenemez.

Banka hesabının olayda hangi amaçla kullanıldığı, hilenin nasıl gerçekleştirildiği ve banka sisteminin suçun işlenmesindeki fonksiyonu somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

TCK 158/1-f Cezası Ne Kadar?

TCK 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık bakımından kanunda üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir.

Ancak TCK 158/1'in son cümlesi gereğince (f) bendinin de dahil olduğu belirli nitelikli hallerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Bu nedenle TCK 158/1-f cezası değerlendirilirken yalnızca kanundaki genel ceza aralığına bakılmamalı; somut olayda uygulanabilecek artırma, indirim ve diğer hükümler de ayrıca incelenmelidir.

Örneğin;

teşebbüs,
iştirak,
zincirleme suç,
etkin pişmanlık,
takdiri indirim,
suçun birden fazla kişi tarafından işlenmesi,
suçtan elde edilen menfaatin miktarı

gibi hususlar sonuç cezayı etkileyebilir.

TCK 158/1-f ve İnternet Dolandırıcılığı

Günümüzde internet dolandırıcılığı olarak adlandırılan olayların önemli bir kısmında bilişim sistemleri kullanılmaktadır.

Sahte e-ticaret siteleri, sosyal medya hesapları, sahte ilanlar, mesajlaşma uygulamaları ve dijital ödeme yöntemleri dolandırıcılık iddialarının konusu olabilmektedir.

Ancak ceza hukuku açısından “internet üzerinden yapıldı” şeklindeki genel bir değerlendirme tek başına yeterli değildir.

Somut olayda;

IP kayıtları,
kullanıcı ve hesap bilgileri,
banka hesap hareketleri,
para transferlerinin niteliği,
HTS ve iletişim kayıtları,
mesajlaşmalar,
sosyal medya kayıtları,
kamera görüntüleri,
dijital materyaller,
bilirkişi incelemeleri

gibi delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle TCK 158/1-f soruşturması bakımından dijital ve finansal delillerin doğru şekilde değerlendirilmesi savunmanın önemli unsurlarından biridir.

Banka Hesabını veya IBAN'ını Kullandırmak TCK 158/1-f Kapsamında Suç Oluşturur mu?

Son yıllarda uygulamada sık karşılaşılan konulardan biri IBAN kullandırma ve banka hesabını başkasının kullanımına bırakma iddialarıdır.

Bir kişinin banka hesabına dolandırıcılık sonucu elde edildiği iddia edilen paranın yatırılması, tek başına o kişinin dolandırıcılık suçunun faili olduğunu kesin olarak göstermez.

Ceza sorumluluğunun belirlenebilmesi için kişinin;

hesaba gelen paranın niteliğini bilip bilmediği,
hesabını neden kullandırdığı,
işlemden haberdar olup olmadığı,
hileli davranışa katılıp katılmadığı,
paranın kim tarafından gönderildiği,
paranın kim tarafından çekildiği veya aktarıldığı,
suçtan herhangi bir menfaat sağlayıp sağlamadığı

gibi hususların araştırılması gerekir.

Özellikle IBAN kullandırma nedeniyle TCK 158/1-f soruşturması bulunan kişiler bakımından, yalnızca hesap hareketlerinden hareketle suçun manevi unsurunun varlığının kabul edilmesi yerine olayın bütününün incelenmesi önem taşır.

TCK 158/1-f Suçunda Kast ve Bilme Unsuru

Dolandırıcılık suçunda failin kastı önemli bir konudur.

Özellikle banka hesabı, IBAN veya başka bir ödeme aracının kullanıldığı dosyalarda kişinin suç planından haberdar olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin bir kişinin hesabına para gelmesi ve bu paranın daha sonra başka bir hesaba gönderilmesi, olayın diğer koşulları incelenmeden doğrudan dolandırıcılık kastının bulunduğu anlamına gelmez.

Bu noktada sanığın veya şüphelinin olayla bağlantısı;

para hareketleri + iletişim kayıtları + taraflar arasındaki ilişki + işlem talimatları + dijital deliller + ekonomik menfaat

birlikte değerlendirilerek ortaya konulmalıdır.

TCK 158/1-f Suçunda Etkin Pişmanlık

Dolandırıcılık suçları bakımından TCK 168'de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri önem taşıyabilir.

Dolandırıcılık suçu tamamlandıktan sonra ancak kovuşturma başlamadan önce failin pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı tamamen gidermesi halinde, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde cezada önemli oranda indirim gündeme gelebilir.

Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce zararın giderilmesi halinde de etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün olabilir; ancak indirim oranı farklıdır.

Yargıtay'ın güncel kararlarında da sanığın zararı giderme yönündeki iradesinin ortaya çıkması halinde, şartların oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi ve gerektiğinde sanığa zararı giderme imkânı tanınması gerektiği yönünde kararlar bulunmaktadır.

Bu nedenle TCK 158 etkin pişmanlık bakımından zararın ne zaman, hangi yöntemle ve hangi aşamada giderildiği büyük önem taşır.

TCK 158/1-f Suçunda Şikâyet ve Soruşturma Süreci

Dolandırıcılık iddiası ortaya çıktığında olay öncelikle kolluk veya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturulabilir.

Soruşturma aşamasında özellikle banka kayıtları, hesap hareketleri, iletişim kayıtları ve dijital deliller önem kazanabilir.

Şüphelinin ifadesinin alınması, banka hesaplarına ilişkin kayıtların incelenmesi ve gerektiğinde dijital materyaller üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması söz konusu olabilir.

Bu aşamada verilen ifadeler daha sonra kovuşturma sürecinde de önem taşıyabileceğinden, ceza soruşturmasının başlangıcından itibaren savunma stratejisinin dikkatli şekilde oluşturulması önemlidir.

TCK 158/1-f Davasında Hangi Deliller Önemlidir?

Nitelikli dolandırıcılık dosyalarında deliller olayın özelliklerine göre değişebilir.

Özellikle;

Banka kayıtları

Para transferlerinin kimden kime yapıldığı, işlem tarihleri ve işlem açıklamaları incelenebilir.

Dijital deliller

Telefon, bilgisayar, sosyal medya hesapları, mesajlaşmalar ve diğer dijital veriler soruşturmanın konusu olabilir.

İletişim kayıtları

Taraflar arasındaki iletişimin niteliği ve zamanlaması olayın aydınlatılmasında önem taşıyabilir.

Kamera kayıtları

Para çekme veya teslim alma gibi işlemlerde kamera kayıtları önemli delil niteliğinde olabilir.

IP ve kullanıcı kayıtları

İnternet üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde bağlantı ve kullanıcı bilgilerinin araştırılması gerekebilir.

Tanık anlatımları

Olayın gerçekleşme biçimine göre tanık beyanları da değerlendirmeye alınabilir.

Burada önemli olan yalnızca delillerin toplanması değil, delillerin sanıkla ilişkisinin hukuken kurulup kurulamadığının ortaya konulmasıdır.

TCK 158/1-f ile TCK 157 Arasındaki Fark Nedir?

TCK 157'de basit dolandırıcılık, TCK 158'de ise nitelikli dolandırıcılık düzenlenmiştir.

Temel farklılık, TCK 158'de dolandırıcılığın kanunda sayılan belirli nitelikli yöntem veya koşullardan biriyle gerçekleştirilmesidir.

TCK 158/1-f bakımından ise bilişim sistemlerinin veya banka ya da kredi kurumlarının suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması önem taşır.

Bu nedenle olayın hangi madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, yalnızca mağdurun parasını kaybetmiş olmasına göre değil, dolandırıcılık eyleminin nasıl gerçekleştirildiğine göre belirlenmelidir.

TCK 158/1-f Suçunda Üç veya Daha Fazla Kişiyle İşleme

Dolandırıcılık suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde TCK 158/3 kapsamında cezada artırım gündeme gelebilir.

Bu durumda yalnızca kişinin olay içerisinde bulunması değil, suça iştirakinin niteliği ve diğer kişilerle olan bağlantısının da değerlendirilmesi gerekir.

Nitekim güncel Yargıtay kararlarında, TCK 158/1-f kapsamında suçun üç veya daha fazla kişiyle işlenmesi nedeniyle uygulanabilecek artırımın müdafi atanması gibi usulî sonuçlara dahi etkisi olabileceği görülmektedir.

TCK 158/1-f Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

TCK 158/1-f nedir?

TCK 158/1-f, dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli dolandırıcılık olarak düzenlemektedir.

TCK 158/1-f cezası kaç yıldır?

Kanunda üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörülmekle birlikte, TCK 158/1'in son cümlesi uyarınca (f) bendinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmayacak şekilde uygulanır.

IBAN kullandırmak suç mudur?

IBAN veya banka hesabının başkasına kullandırılması tek başına otomatik olarak TCK 158/1-f kapsamında mahkûmiyet anlamına gelmez. Kişinin suçtan haberdar olup olmadığı, kastı, hileli eyleme katılımı ve elde ettiği menfaat gibi hususlar somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

İnternet dolandırıcılığı TCK 158/1-f midir?

İnternet üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık olaylarında TCK 158/1-f gündeme gelebilir. Ancak internetin kullanılmış olması tek başına yeterli değildir; bilişim sisteminin suçun işlenmesinde kanundaki anlamıyla araç olarak kullanılıp kullanılmadığı incelenmelidir.

Banka hesabına para gelmesi suçun işlendiğini gösterir mi?

Hayır. Banka hesabına para gelmesi önemli bir delil olabilir; ancak kişinin dolandırıcılık kastıyla hareket edip etmediği ve suçun diğer unsurlarına katılıp katılmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

TCK 158/1-f kapsamında etkin pişmanlık mümkün müdür?

Dolandırıcılık suçu bakımından TCK 168'de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri belirli koşullarda uygulanabilir. Zararın hangi aşamada ve ne şekilde giderildiği indirim bakımından önemlidir.

TCK 158/1-f davasına hangi mahkeme bakar?

Somut olayda uygulanması gereken suç vasfı ve ceza miktarına göre görevli mahkeme belirlenir. Yeni düzenlemeye göre bu tip davalara Asliye Ceza Mahkemeleri görevlidir. Nitelikli dolandırıcılık dosyalarında görevli mahkemenin belirlenmesi bakımından suç tarihindeki ve yargılama tarihindeki ilgili mevzuatın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

İstanbul ve Bakırköy TCK 158/1-f Ceza Avukatı

TCK 158 nitelikli dolandırıcılık, özellikle bilişim sistemleri ve banka hesaplarının kullanıldığı dosyalarda teknik inceleme gerektiren ceza hukuku alanlarından biridir.

İstanbul'da veya Bakırköy'de TCK 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık soruşturması veya ceza davası ile karşı karşıya olan şüpheli veya sanıkların dosyadaki delillerin hukuki açıdan değerlendirilmesi önem taşır.

Özellikle internet dolandırıcılığı, banka yoluyla dolandırıcılık, IBAN kullandırma, sosyal medya dolandırıcılığı, sahte ilan ve elektronik ödeme sistemleri üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık iddialarında her dosyanın kendi özellikleri içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşımakta olup, somut bir soruşturma veya ceza davasında dosya kapsamındaki bilgi ve deliller incelenmeden kesin bir hukuki değerlendirme yapılamaz.

Avukat Alp Ataç – Ceza Hukuku ve Nitelikli Dolandırıcılık Dosyaları

İstanbul / Bakırköy'de TCK 158 ve TCK 158/1-f kapsamında yürütülen soruşturma ve ceza davalarında hukuki destek alınması, dosyadaki delillerin ve savunma imkânlarının somut olay üzerinden değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Avukat Alp Ataç - Bakırköy Avukat

TCK 158/1-f Nedir? Bilişim ve Banka Yoluyla Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası